Rebuilding Haiti

Premye gran egzanp rekonstriksyon Gouvènman Preval la ak kominote entènasyonal la. “Koray”

Tuesday, April 27th, 2010

Share this with friends:

Etant Dupain

Etant Dupain vizite Camp Koray

(English isi)Refize monte mòn kabrit vire agòch epi kouri 10 minit si ou gen bon machin, mache 50 minit sip ye ou bon. Vire monte nan dezyèm wout sou la men dwat. Epi ou deja nan koray.
Pa gen limyè, wout la pa fèt, se pousyè ak vye zèb madichon ki leve nan zòn sa a.

Se la Gouvènman an nasyonzini ak Anbasad ameriken plis tout akolit ONG li yo deside konstwi yon vilaj imilyasyon pou mete victim kip èdi kay yo pandan tranbleman de tè a.
Premye bagay ki pi enpòtan se moun ki soti nan petyon vil klèb yo: daprè anbasad ameriken moun kit e rete nan kan sa yo an danje, paske gen danje nan zòn sa, menmsi pat janm gen okenn ka konsa ki te repete avan prezans victim yo.

Nan zòn sa a pa gen yon pye BWA, depi 4 nan laprè midi se bay marengren zòn li. Ozanviwon gwo kan sa a ki resevwa deplase nan plis pase 5 kan nan petyon vil ak delma se gwo mòn debwaze victim yo jwenn kòm tablo pou gade lajounen. Ou pa bezwen poze kesyon kijan plenn kote ti tant yo ye lè lapli tonbe.

Imajine ou menm nan yon plenn ki pa gen pye bwa, ki fèt an tè, epi se mòn debwaze ki antoure li epi lapli fè plis pase 5è ap tonbe?

Dezyèm kote ou ka jwenn repons sa se mande anbasad ameriken ki pwomet depi 1986, 7 milyon PYE BWA pou ede konbat ewozyon nan ayiti kote yo e poukisa toujou gen danje pi ba kay anbasadè a ki se vwazen petyon vil klèb vrè rezon ki fè moun yo oblije deplase a.

Nan yon zòn san pye bwa, san dlo, melanje ak pousyè ki gen yon solèy kap kankannen deplase yo( viktim) yon van declare moun yo lagè pou dechire tit ant yo bay o ki pat menm ka rete pou de mwa si pat gen van.

Koze mande chèz, si gen van ki ap dekole tant, solèy mande anraje epi pa ge pye bwa pou moun pare lonbraj menmsi pousyè a ta fè yon ti poze: se pa konsa sa ye, sa se pou moun twalèt pa kenbe ak ki pa swaf dlo ki ka wè pwoblèm sa yo.
Men kòm se nan yon veritab raje yo Mennen vitim pou pa gen pwoblèm gen mwens je sou pwoblèm sa yo.

Yon bon pati nan près lokal tankou radyo metropòl ki fè elòj kan sa a, ki se yon bon egzanp pou deplase plis pase 1 milyon 300 mil moun ki pa gen okenn kote pa yo pou rete, mwen pa konnen si se paske desalin te deja bay tout tè yo ki f`è moun sa yo toujou nan lari e san espwa.

Joseph Mucioleme, gen 55 lane li pèdi kay li 12 janvye a, li kite gonayiv depi 1983 aprè pèdi tout kochon li gouvènman ameriken ak gouvènman diktati Jan Klod la te touye sou preteks pès posin afrikèn.

Joseph pran refij nan petyon vil klèb ak de pitit li, jodi a li se youn nan viktim ki ap viv nan IZOLMAN KORAY la.
Nan tant Joseph gen diri ak lwil, li resevwa depi de jou, men pa gen okenn mwayen pou kwit manje paske pa gen recho ak okenn lòt engredyan pou fè manje.
Grangou nan yon dezè se menm ak monte yon mòn pa do daprè Joseph.
Sa ki pi grav nan ka Joseph la, tout fanmi lip òtoprens e se anba lavil la lit e konn degajel leve chay pou sove manje l ak pitit li yo, kounye a li la pou lavi jiskake yo deside menene li tounen menjan yo te depòte l nan dezè sa a.

SE 110 GOUD MACHIN K’AP MENNEN OU ALE AK TOUNEN, e se sèlman si Joseph te gen radyo li te ka tande kijan se ONG ki resevwa kòb ki vini nan non li an, pandan li oblije pase rès vi li la si se pou jwen lajan pou retounen li menm.

Sa yo pa sipriz, deja gouvènman ak nasyonzini ak klas tilolit (boujwa) ayisyen an de gentan fè yon dokreyiyès pou di 70% nan tout sa peyi a pèdi yo pou boujwa yo te ye, sa vle di se konsa yo pral redistribiye nouvo dèt yo rele fon pou rekonstriksyon an.

Pa kite menm ladapdap boujwa ak akoliti Preval yo (gouvènman) monte pou pèdi lide konbit nou an ki se zantray kòd lonbrit ki anchennen nou youn ak lòt.

Menmsi yo pa entèlijan paske yo ap jwe ak dife lè ou konsidere jan tout viktimyo ap chache yon soti kriz pasifik ak patisifik, nan pran pasyans pou pa mete apse sou klou, menmsi se sa entènasyonal la ak gouvènman ta sanble ap provoke nan pa pran responsablite yo.

Pa kritike ‘m si mwen fini san mwen pa mansyone pa gen lekòl, sant santé, mache piblik ak bon wout, se pa sèlman pa genyen men pa gen okenn siy ki montre pral gen jan de aktivite sa yo. Men nan menm moman w’ ap li la a, gen moun y’ap trenen Mennen nan simityè kin an yon dezè (Koray).

Desalin te di: SI AYITI AP PARADI LI DWE PARADI POU NOU TOUT AYISYEN, KONSA SI LI AP LANFE LI DWE LANFE POU TOUT AYISYEN.

Charlemagne Peralt: vive la guerre juste

Inisyativ pou yon Nouvo Ayiti (Notes)

Sunday, March 14th, 2010

Share this with friends:

Sijè: Nan lide ou pèspektiv pou rekonstwi Ayiti, ki politik leta dwe aplike nan domèn santé pou pèmèt tout moun jwenn swen?

Sante 2 aspe: curatif/swen avek prevantif

A. swen: bay chans ak tout moun ki vle medsen, medsen

  1. kreye invèsite nan chak depatman ak zon riral yo
  2. enplante lopital nan chak depatman ak vil provens yo
  3. bay rekonensans ak sant prive ki abilite pou fonsyone
  4. mete materyal pou doktè ak enfimyè yo
  5. egzije fòmasyon nan tout seksyon kominal (kad operasyon)

B. Prevantif: fè kanpay sansibilizasyon sou radyo ak televizyon pou pèmèt moun yo gen enfòmasyon sou tout maladi yo ka pran nan

-       Medsenn twadisyonel

Sijè: CNOH – Ouvriye

Akonpaynman ouvriye yon an:

Koman nou ka rive akonpayne yon an transpò, nan nouriti, elatriye…

Fòmasyon pou travayè nou yo pou nou ka rive retire ignorans kay ouvriye yo

Patisipan: Moise James; Dorcius Fritzner; Mondesir Mirlande; Francois Michelet; Fleurent Dalencourt

Sijè: Jenn

  1. Nan chak depatman fòk nou genyen yon campus nan chak peyi a
  2. Respè ak dwa  pou jèn yon an tout entegralite
  3. Api psikososyal pou jen yo
  4. Edikasyon fizik e seksyèl ak sinik
  5. Fòmasyon pwofesyonel e teknik
  6. Mete sou pye sant sekouris nan chak komin
  7. Mete sou pye pwogram bous detid pou fòme jen yon an lòt peyi
  8. Ankadreman milite pou jenn yo
  9. Ankadreman pou jenn yo sou plan: sosyal kilitrèl e ekonomik — N.B. Leta dwe kreye yon sistèm pou idantifiye tout resous iman peyi a genyen epi devlope strateji pou itilize yo
  10. Lekòl dwe gratis pou tout moun
  11. Sèvis sivik obligatwa pou jenn yo
  12. Staj obligatwa pou inivèsite yo

SOPUDEP/JEPIHDET/OGS/AJPV/OJD55/OJDH; Octavien Enoc; Charles Jerry; Desgranges Holwitch; Bien-Aime Yvens

Sijè: Agrikilti

  1. Rantre manje lokal nan èd imanitè: (a) Idantifikasyon pwoch pwodiktè yo; (b) Fè kontra ak òganizasyon pwodiktè yo: (c)Fasilite transpò pwodwi; (d) Pwodiksyon farin banann, lamb veritab akasan; (e) Transfòmasyon atizanal pwodwi agrikòl; (f) Opòtinite pou deplase yo jwenn yon plas nan mikwoantepriz agrikòl
  2. Cash for work : (a) Oryante nan enfrastrikti pwodiksyon k. sol, wout, kanal irigasyon; (b) Implike òganizasyon pwodiktè yon fason pou espas pwoteje yo valorize; (c) Fòmasyon ouvriye k ap reyalize travay yo
  3. Entran agrikol: (a) Semans lokal adapte; (b) Priyorite pou konpostaj ak lòt fòm jesyon materyal òganik
  4. Pwomosyon mekanizasyon altènatif
  5. Kredi agrikol
  6. Amelyorasyon devlopman estrikti pou estokaj/konsèvasyon pwodwi agrikol
  7. Idantifikasyon nouvo espas pwodiksyon agrikol pou entegre moun deplase yo
  8. Mete tèm agrikiliti ak anviwonman nan kourikulòm lekol yo
  9. Bidje nasyonal la dwe reflekte priyorite pou pwodiksyon agrikol
  10. Devlope sant pwodiksyon semans kalite nan chak rejon peyi a
  11. Kontwol sou pwodwi agrikol k ap rantre nan peyi a (taks)
  12. Sekirite fontyè

Patisipan: Julien Betegrad; James Moise; Isaac Cherestal; Stephen Phelps; Fleurente Dalencourt; Pierre Hebert; Alteus Jean Samuel; Dumond Benyl; Germain Dulana

Pwoteksyon: Dwa Timoun, Dwa Fanm

Men rekòmandasyon nou:

  1. Respekte prinsip Nasyonzini ki sèvi kom gid nan kesyon deplasman moun nan pwòp peyi pa yo.
  2. Konbat sou tou fòm: Abi seksyèl sou ti fi ak ti gason ak fanm yo
  3. Mobilizasyone sansibilizasyon sou respè dwa moun espesyalman ti moun ak fanm yo.
  4. Konab kon sistèm restavèk la ak trafik ti moun
  5. Egzije aplikasyon sou sekirite sosyal
  6. Dwa pou enfòme ak edike fanm yo.
  7. Asistans legal pou vyolasyon dwa moun espesyalman timoun ak fanm yo.
  8. Ranfòse òganis k ap defann dwa moun yo
  9. Pwomosyon dwa moun

Patisipan: Merina Salianie, FAVILEK; Bazelais Yolande, FAVILEK; St Charles Marie Francoise, FAVILEK; Gloria Isaac, FAVILEK; Wilda Modestin, FAVILEK; Pierre Jean Marie; Cadet Benito; LaViolette Wilson, Allo; Mari Berthine Bonheur; Mario Joseph, BAI; Jhon L. Dieubon; P. Papillon; Mondesir Murlande B., CNOH; Antoine Bernadette, CRCS; Dorcius Fritzner, CNOH; Valeus David, FONDAF; Delva Marie Eramithe, KOFAVIV; Malya V. Appolon, KOFAVIV; Helia Lajeunesse, KOFAVIV; Jeannis Beady, REDDE

Dwa Moun Ekonomik, Sosyal, Politik avek Kiltirel

  1. Ki wout pou n pran pou yon Ayiti san restavèk?
  2. Patisipasyon fanm yon an bati nouvel Ayiti
  3. Koman nou ka kreye yon sistèm politik, sosyal ak kilitrel ki respekte dwa ak diyite tout moun?

Repons:

  1. Kreye yon nouvo mantalite ki baze sou konsyans ak responsibility.
  2. Yon edikasyon Ayisyen ki vise respe dwa ak devwa tout moun
  3. Kreye yon sistèm edikasyon ki fasilite devlopman lidèchip
  4. Yon sistèm edikasyon Ayisyen pou tout moun, pou tout nivo (primè, segondè, inivèsitè avek pwofesyonel)
  5. Yon kad legal ki garanti dwa tout moun
  6. Kreye yon idantite Ayisyen gueri efè esklavaj la ak mantalite restavèk la
  7. Yon sistèm politik patisipatif kote nou pale mwens, nou aji plis

Patisipan: Antoine Bernadette; Ruth Derelus; Yvette Michaud; Laviolette Wilson; Estiverre Jacqueline; Dol J. Bozier; Alfonse Cadet

Desantralizasyon

Defini kom revandikasyon pèp Ayisyen nan konstitisyon 1987 la.

Kote nou ekzije klèman responsabilite otorite lokal yo epi bay yo mwayen pou yo kapab mete sèvis piblik yo sou plas pou popilasyon an.

Estrataji desantralizasyon:

Rekomandasyon:

Patisipan: Valéus David Christophe; Emmanuel N. Donky; Benoit Peterson; Borgat Suze Nivrose; Moise James; Prevot Daniel; Evel Fanfan

Sante

Ijans

Mwayen tèm

Long tèm

Ed Ijans (Manje, Abri, Lokistik)

  1. Manje
    1. Klasman zon yo
    2. Resansman
    3. Distribisyon yo dwe fet pa sektè (òganizasyon de baz)
    4. Anga pou stokaj
    5. Desantralize distribisyon yo
    6. Valorize pwodiksyon lokal yo
    7. Respekte diyite moun yo
  1. Abri
    1. Konstwiksyon pwovizwa abri (kout e long tèm)
    2. Idantifikasyon zon an sekirite pou kostwiksyon yo
    3. Desantrilizasyon abri yo
    4. Konstwiksyon abri pou prevansyon zon  a risk yo
  2. Lojistik
    1. Kreyasyon yon baz de done pou idantifye zon yo
      1. i.    Zon ki déjà resevwa
      2. ii.    Ki sa yo resevwa
      3. iii.    Zon ki poko resevwa
    2. Idantifiye viktim yo

Edikasyon

  1. Nou bezwen yon pwogram inifòm
  2. Vilaj skolè e inivèsite
  3. Sibvansyon skolè e asistans sosyal
  4. Lekol gratis pou tout moun sou tout fòm nan tout nivo
  5. Idantifiye sit ki reponn ak obligasyon ouvèti lekol yo (teren nasyonal)
  6. Apwi psikolojik pou tout sant skolè yo ou inivèsitè
  7. Kreye yon (sant e) sit edikasyon nan chak zon
  8. Yon edikasyon nasyonal ak yon lang nasyonal
  9. Desantralizasyon, bidje, epi finansman
  10. Yon edikasyon avek pwofesè kalifiye

12 Janviye: dat istorik pou Ayiti

dat pou solidarite entènasyonal

Kesyon:

Agrikiliti:  Fleurente Dalencourt; Cantave Jean-Baptsite; Stephen Phelps; Yvette Michaud

Dwa Moun: Wilson Laviolette; Mondesir Mirlande; Mario Joseph

Sante: Dumas Alcieus; Yvens Bien-Aime; Eddlys Dubois

Edikasyon: Herve Aurelius; Desgranges Holritch; Jean Immacula

Ijans: Emmanuel Donky; Ruth Derilus; Evel Fanfan

Gwoup Travay Sektoryèl – OCHA Clusters

1. Agrikiliti – FAO

2. Ed Manje – PAM

3. Abri Dijans/Ed ki pa manje – Kwa Wouj Entènasyonal & OIM

4. Lojistik – PAM

5. Repons Rapid – PNUD

6. Dlo, Sanitè ak Ijyen – UNICEF

7. Nitrisyon – UNICEF

8. Pwoteksyon – OHCHR & UNHCR

9. Pwoteksyon Ti Moun – UNICEF

10. Vyolans kont Fanm – UNFPA, Fon Popilasyon Nasyon Uni

11. Sante – Òganizasyon Mondyal Sante

12. Edikasyon – UNICEF and Save the Children

13. Telekominkasyon Ijan – PAM

Tèm de Referans

WASH = Dlo, Sanitè ak Ijyen

UNICEF = Fon Edikasyon Ti Moun Nasyon Uni

MREs = Manje tou prepare

USG = Gouvènman Ameriken

SC = Sove Ti Moun Yo

IMC = Kò Medsen Entènasyonal

CRS = Catholic Relief Services

WHO = Òganizasyon Mondyal Sante

UNFPA = Fon Popilasyon Nasyon Uni

FFP = Manje pou Lape

OTI = Biwo pou Insyativ Tranzisyon

DOD = Depatman Defans (Ozetazini)

OCHA = Biwo Òganizasyon pou Zafè Imanitè

Cluster = Gwoup travay Sektoryèl

NFIs = asistans ki pa manje

PDNA = Zouti Evalyasyon Bezwen apre Dezas

IDPs = Sinistre, moun deplase

DSNCRP/PRSP = Dokiman sou Strateji pou Rediksyon Povrete

HDI – GSHDI = Mezi pou Devlopman Imanitè/ ki spesifik pou seks

IFIs = Institisyon Entènasyonal Finansiyè

IDB = Bank EntèAmeriken pou Devlopman (BID)

IMF = Fon Monetè Entènasyonal

WB = Bank Mondyal

MDGs = Bi Devlopmantal pou Miliniyem

NSAs = Aktè ki pa leta

TA = Asistans Teknikal

OFDA = Biwo Ameriken pou Asistans Dezas Etranje

OIM = Òganizasyon pou Imigrasyon ak Migrasyon

NOT POU LAPRES

Friday, March 12th, 2010

Share this with friends:

Apre gwo tranblemandetè san parèy kite frape peyi d’Ayiti jou kite madi 12 janvye 2010 la, kote plis pase twasanmil (300.000) moun nan tout sektè ak tout laj mouri, kote enfrastrikti leta ak tout enstitisyon yo kraze, kote anpil moun blese, andikape, anpil sèvo disparèt, moun pèdi fanmi, byen, lajan ak travay yo. Lè nap gade absans leta, move fason èd la ap distribye ki rive menm desann diyite nou kòm moun,  kote se sèlman etranje ki pa genyen menm enterè avèk nou  kap jere èd ijans la, kote anpil Ayisyen pa genyen konfyans nan moun ak fason èd yo ap bay, yon koalisyon te reyini yon gwoup Aysyen ki soti nan tout kouch sosyal, nant tout sèktè òganize peyi a,  ki vle entegre yon nan rekonstri peyi yo jou kite 23 ak 24 fevrye 2010 nan Pak istorik “Kanasik” la pou jwen bon jan repons ka bon pou tout moun nan peyi a pou moman sa, nan jou kap vini yo ak tout tan.

Men senk (5) objektif ke nou te genyen nan rankont sa yo:

  1. Antan nou sou bezwen, priyorite ak pèspektiv nan sektè enpòtan nan lavi nasyonal peyi a.
  2. Tradi bzwen, pryorite ak pèspektiv sa yo nan langaj kominote entènasyonal la.
  3. Idantifye moun ki pral pote vizyon sa yo nan reyinyon entènasyonal kote yap pran desizyon pou bay repons a katastwòf la.
  4. Tabli mekanis evalyasyon rezilta sa yo sou teren an.
  5. Enfòme laprès nasyonal ak entènasyonal sou inisyativ sa.

Pou pèmèt nou jwenn rezilta objektif sa yo, senk gwo atelye te òganize sou senk (5) domèn ki se:

Nou pral pwopoze lide sa yo devan enstans nasyonal ak entènasyonal ki konsène yo tankou: reyinyon gwoup travay tematik nan OCHA ki se ofis Nasyon Zini sou kesyon Imanitè, nan PDNA ki se zouti multilateral evalyasyon bezwen apre yon dezas, nan konferans Bayè kap bay lajan, elatriye…

Nou menm gwoup sa nou kwen toujou nan peyi d’Ayiti malgre move moman sakaje l, se poutèt sa nou vle swete ke tout Aysyen kap viv kwè tout tan genyen lavi nou dwe travay pou lespwa boujonnen. Nou chak dwe poze bon zak pou rabati mantalite nou ak peyi nou.

Nou bese byen ba pou salye memwa tout Ayisiyen ak tout moun lòt nasyon ki peri nan katastròf 12 Janvye a!

Nou kwè ankò nan yon Ayiti pi bon pou tout pitit li!